10 manieren om als kunstenaar geld te verdienen

Het is weer tijd voor m’n jaarlijkse lessen aan de HKU. Hartstikke leuk! We hebben het over geld, belastingen, verdienmodellen, (online) marketing etc. Voor de les van deze week was ik bezig verdienmodellen voor kunstenaars op een rijtje te zetten. Zonde natuurlijk om dat niet te delen! 

1. Galerie

Laten we maar beginnen met de galerie. En oud (beproefd?) verdienmodel, waar wel wat haken en ogen aanzitten imho. Je legt je lot min of meer in handen van een galeriehouder, die bovendien zo’n 40 tot 50% opstrijkt van elk verkocht werk. Daarbij vragen ze ook vaak exclusiviteit (wat ik snap), wat ervoor zorgt dat je maar eens in de zoveel jaar een expositie hebt. Een galerie heeft immers meerdere kunstenaars onder haar hoede.

Op zich niks mis met een galerie natuurlijk. Een goede galerie heeft een fijn netwerk en kan echt veel voor je betekenen. Hij helpt bijvoorbeeld je werk goed in de markt te zetten en boort een netwerk aan waar jij geen toegang toe hebt. Een goede galerie zorgt ook voor aanzien, je kunt het bijna zien als een soort keurmerk. Maar dan moet je dus wel een goede galerie hebben!

Naast de galeries die een fysieke plek hebben zijn er natuurlijk ook nog online galeries. Hier is het nog een tikje lastiger om het kaf van het koren te scheiden. Veel online galeries zien er knullig uit (exto bijvoorbeeld, waarvan ik echt niet snap dat er zoveel kunstenaars hun werk onderbrengen) en je hebt meestal veel concurrentie van andere kunstenaars die ook hun werk proberen te verkopen op die plek. Natuurlijk zijn er uitzonderingen (Saatchi bijvoorbeeld) en kan het soms handig zijn, bijvoorbeeld als je je werk ook in het buitenland wilt verkopen. Die mensen bereik je immers minder makkelijk met je eigen site // blog of Facebook.

Mocht je een online galerie in willen zetten let dan in ieder geval op een aantal zaken:

  • past jouw kunst tussen de andere kunst, is het niveau van de andere kunstenaars goed genoeg. Veel kunst op online galeries, vind ik, ontstijgt het amateurniveau niet. Daar kun je dus beter niet tussen staan.
  • hebben ze goede algemene voorwaarden (niet alleen voor jou, maar ook voor hun klanten)
  • zijn ze actief in het aan de man brengen van jouw kunst?
  • heb je ruimte om ook iets van jezelf te laten zien? (Een persoonlijk verhaal, eventueel een blog)
  • wat voor percentage vragen ze bij verkoop? En wat doen ze daar allemaal voor?

2. Direct verkopen aan kunstkopers

Volgens mij de interessantste manier om je werk te verkopen en, uiteindelijk, de meest lucratieve. Alle inkomsten zijn immers voor jou. Daar moet je natuurlijk wel wat voor doen, de klanten komen niet vanzelf bij je aan de deur. Er zijn misschien wel 100 wegen die naar Rome leiden, maar volgens mij draait het allemaal om relaties bouwen (netwerken dus) en jezelf zichtbaar maken.

Mensen kopen jouw werk omdat ze het mooi//interessant//passend in hun collectie vinden en omdat ze jou en jouw verhaal interessant vinden.

In de praktijk betekent dat, dat je een paar dingen moet doen:

  • netwerken//relaties bouwen: via social media, online marketing, bijeenkomsten, openingen etc etc Overal waar jouw klant te vinden is moet jij ook zijn.
  • nadenken over jouw verhaal: waarom maak je wat je maakt en hoe maak je wat je maakt. Wat voor jou de normaalste zaak van de wereld is (creatief zijn, kunst maken) is voor een ander fascinerend en bijzonder. Maak dus ook van het proces foto’s, filmpjes, deel updates en blogs. Maak zichtbaar wat je doet.
  • zichtbaar worden: laat op Facebook, Twitter, Pinterest en Instagram zien wat je doet. En, alsjeblieft, deel niet alleen updates over jezelf, laat ook eens wat van anderen zien (bijv. van kunstenaars die jou inspireren) of deel interessante info. Laat ook zien wie je zelf bent, waar jij blij van wordt (of juist verdrietig) en hoe jouw persoonlijke leven eruit ziet.
  • een site waar je werk kunt verkopen: zorg dat je een goede site hebt (liefst WordPress), met heldere informatie die aantrekkelijk en simpel is. Keep It Simple Stupid: maak ajb geen ingewikkelde, prachtig gestylde site, uiteindelijk gaat het er om dat jouw bezoekers snel hun weg kunnen vinden en snappen wat ze op jouw site kunnen doen. En bouw een webshop op je site, dat kan bijv. heel goed met Woocommerce, zodat mensen direct werk bij jou kunnen kopen. Zorg ook voor goede algemene voorwaarden, wat doe je bijv. als een klant het werk toch niet mooi vindt?

3. Werken in opdracht

Ik denk dat werken in opdracht niet voor iedereen geschikt is, maar het kan een mooie bron van inkomsten zijn. Eigenlijk gelden, voor het krijgen van opdrachten, min of meer dezelfde punten die ik noemde bij punt 2: zichtbaarheid en netwerken zijn ook hier cruciaal.

Verder zijn er nog een paar praktische punten waar je aan kunt denken:

  • maak goede afspraken: en, asjeblieft, zet die op papier. Lukt dat niet? Lees dan de tips van Charlotte Meindersma over mondelinge overeenkomsten. 
  • maak een realistische planning: I know, dat is lastig, maar probeer het. Ik kan me nog goed een kunstenaar herinneren die een opdracht had aangenomen die veel en veel meer tijd kostte dan ze ooit had gedacht. En, je raadt het al, die extra uren kreeg ze niet uitbetaald.
  • onderhandel over een goede prijs: let’s face it, alle uren die in de opdracht gaan zitten krijg je waarschijnlijk niet betaald, maar je moet je huid ook niet te goedkoop verkopen. Onderhandelen dus! Zet voor jezelf alle uren en kosten die je hebt gemaakt realistisch op een rij, gebaseerd op een redelijke uurprijs.

4. Les geven

Veel kunstenaars geven les. Hetzij in het amateur circuit, hetzij op opleidingen. Moet je ding zijn, maar als het dat is, is het een mooie aanvulling op je andere inkomsten. En ook hier geldt, het wordt saai, netwerken en zichtbaarheid zijn super belangrijk. Zeker als je zelf workshops gaat organiseren is een goed netwerk van groot belang. Deel je workshop op Facebook en Twitter en maak er een feestje van, zodat mensen enthousiast vertellen over jouw fantastische workshop. Laat foto’s zien van eerdere workshops en vraag klanten om testimonials.

5. Jouw kunst op producten

Iedereen kent wel het Corneille servies en er zijn natuurlijk nog veel meer voorbeelden van producten waar kunst op staat. Van servies tot linnengoed, van stropdassen tot t-shirts, je kunt het zo gek niet bedenken of je kunt er kunst op kwijt. Kan een lucratieve manier zijn om je werk aan de man te brengen, het maakt in ieder geval kunst bereikbaar(der) voor de massa. Je hebt verschillende mogelijkheden, van in eigen beheer uitbrengen tot een samenwerkingsverband aangaan met een fabrikant. Breng je je producten in eigen beheer uit, dan gelden eigenlijk weer dezelfde punten als die ik bij punt 2 noemde. Ga je een samenwerkingsverband aan, maak dan goede afspraken en zet alles op papier! Leuke manier om je werk op producten te laten plaatsen is misschien ook Society6, een platform waar klanten jouw werk kunnen kopen op verschillende dragers.

6. Jouw werk in licentie verkopen

Niet je werk zelf verkopen, maar licenties ervan. Bijvoorbeeld voor reproducties, of voor jouw kunst op producten. Zorg ook hier voor goede afspraken, gebruik bijvoorbeeld dit voorbeeldcontract, en laat je adviseren door een goede advocaat.

7. Bijbaantjes

Veel kunstenaars hebben bijbaantjes, op zich niks mis mee. Als het goed is, geven ze je vrijheid om te kunnen maken wat je wilt omdat je een basis inkomen hebt. Nu kun je natuurlijk bij de Albert Heyn gaan werken, of in de horeca, maar misschien is een baan in de culturele sector, bijvoorbeeld als lid van een adviescommissie, wel veel leuker en interessanter. Een goed startpunt voor vacatures in de culturele sector is Culturele Vacatures.

8. Crowdfunding

Niet echt een verdienmodel natuurlijk, maar wel een manier om aan geld te komen voor bijvoorbeeld een project. Vergis je niet, crowdfunding is geen easy money, maar hard werken. Het is handig om te beginnen met het maken van een crowdfunding canvas. Daarmee zet je de belangrijkste dingen op een rijtje.

Vervolgens is het zaak te bedenken hoe je een community gaat bouwen. Als er namelijk iets belangrijk is bij crowdfunding, dan is het een betrokken groep mensen om je heen. Mensen die geloven in wat je doet, die het belangrijk vinden waar je mee bezig bent, die het jou gunnen. Zo’n community krijg je niet zo maar, daar gaat veel tijd en energie in zitten. Het is dan ook heel fijn als je gaat crowdfunden en je al een groot en betrokken netwerk hebt, dat scheelt veel tijd. Begin daar dus alvast mee voordat je om geld gaat vragen. Liefst een paar maanden van tevoren.

Ga je crowdfunden op een bestaand platform? Er zijn er veel (hier kun je een overzicht vinden), voor kunstenaars is Voor de Kunst natuurlijk het bekendst. Het heeft zeker voordelen om met een bestaand platform te werken (aandacht, betrouwbaarheid), maar er zitten ook een paar nadelen aan. Het kost bijvoorbeeld geld om je crowdfunding via een bestaand platform te laten lopen. Logisch natuurlijk, maar wel goed om  je te realiseren. Je kunt er ook voor kiezen om crowdfunding via je eigen site te doen, maar wees je er bewust van dat het dan nog meer inspanning kost om je project van de grond te krijgen.

9. Subsidies

Dat de subsidiekraan dicht is gedraaid, weten we allemaal. Maar dat wil niet zeggen dat er helemaal geen mogelijkheden meer zijn. In het Fondsenboek vindt je een overzicht van alle fondsen in Nederland, super handig. Een paar dingen om goed in je achterhoofd te houden als je aan de gang gaat met het aanvragen bij fondsen:

  • Deadlines! elk fonds heeft deadlines, soms moet je heel erg vooruit plannen, soms ben je net te laat. Houd belangrijke deadlines dus in de gaten.
  • Zorg dat je heel goed weet wat belangrijk is voor een fonds. Wat is de waarde van jouw project voor dat fonds? Waarom zouden ze een bijdrage leveren? Hoe past het in hun fonds?

Een goed begin om aan een aanvraag te werken is een projectplan. Ik heb er eentje gemaakt die is afgeleid van het Business Model Canvas. Met dit model komen alle belangrijke aspecten aan bod!

10. Sponsoring

Een andere mogelijkheid is sponsoring. Misschien klinkt dat commercieel en daardoor ingewikkeld, maar het hoeft helemaal niet te betekenen dat je je ‘ziel aan de duivel’ verkoopt. Heather Day schrijft bijvoorbeeld in een blog hierover dat het haar juist ruimte geeft om zichzelf te ontwikkelen.

“Their support gives me more time in the studio, opportunities for travel and the chance to learn more about business. But they also allow me the time to put together stories and ideas to share. This has created a community that I can interact with—from social media to folks commenting on my online journal. Starting conversations has been a benefit that I didn’t expect.”

Wil je gaan werken met sponsors? Dan gelden eigenlijk ook de punten die ik bij subsidie noemde: goed nadenken over de waarde van jouw werk voor een potentiële sponsor. Waarom zou een sponsor geld investeren in jou?

Heb jij nog aanvullingen? Andere manieren om geld te verdienen als kunstenaar?

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *